1. Container rỗng – “mỏ vàng” chưa được khai thác đúng mức
Container rỗng là những thùng container không chứa hàng hóa bên trong và đang trong trạng thái chờ để được sử dụng cho lô hàng tiếp theo hoặc cần di chuyển đến một địa điểm khác để tái sử dụng. Điều này thường xảy ra khi có sự mất cân bằng trong luồng hàng xuất nhập khẩu giữa các khu vực khác nhau.
Trong thế giới logistics và chuỗi cung ứng, container là phương tiện không thể thiếu, đóng vai trò then chốt trong việc vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới. Tuy nhiên, một thực trạng đáng chú ý là hàng triệu container rỗng đang bị bỏ phí hoặc di chuyển không hiệu quả, gây ra tổn thất lớn về kinh tế và môi trường.
Theo thống kê, hơn 30% container di chuyển trên toàn cầu là rỗng, điều này không chỉ làm gia tăng chi phí vận tải mà còn tạo ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng, bến cảng và môi trường. Đặc biệt, trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt container sau đại dịch COVID-19, việc tái sử dụng container rỗng không chỉ là giải pháp tiết kiệm chi phí mà còn là chiến lược phát triển bền vững. Ngoài ra, các doanh nghiệp vận tải biển, cảng biển và chuỗi cung ứng nếu tận dụng tốt nguồn container rỗng sẽ có thể gia tăng hiệu suất hoạt động, giảm chi phí đáng kể trong dài hạn.
2. Những lợi ích khi tối ưu hóa container rỗng
Việc tái sử dụng container rỗng mang lại hàng loạt lợi ích cho các bên liên quan trong chuỗi cung ứng, từ hãng tàu, doanh nghiệp xuất nhập khẩu đến các nhà cung cấp dịch vụ logistics:
Tiết kiệm chi phí vận chuyển: Thay vì di chuyển container rỗng từ điểm này đến điểm khác, doanh nghiệp có thể tận dụng chúng ngay tại chỗ, giảm thiểu chi phí vận hành. Điều này đặc biệt quan trọng với các tuyến vận tải có sự mất cân bằng thương mại, nơi lượng hàng nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu hoặc ngược lại.
Giảm tải cho hệ thống cảng biển và giao thông: Container rỗng thường chiếm một phần đáng kể trong lưu lượng vận chuyển, việc giảm bớt container di chuyển không hiệu quả giúp giảm ùn tắc cảng và đường bộ. Điều này đặc biệt quan trọng với các cảng có mật độ hoạt động cao như Cảng Hải Phòng, Cảng Cát Lái (TP. HCM), nơi mà mỗi ngày có hàng chục nghìn container luân chuyển.
Giảm lượng khí thải carbon: Việc cắt giảm các hành trình di chuyển không cần thiết của container rỗng góp phần bảo vệ môi trường, giảm phát thải CO₂. Các hãng tàu lớn như Maersk, MSC, hay CMA CGM đều đã triển khai những chiến lược tối ưu hóa container rỗng để hướng đến mục tiêu vận tải bền vững, giảm lượng khí thải độc hại.
Tối ưu hóa vòng đời container: Một container có tuổi thọ trung bình khoảng 15 năm, nhưng nếu không được tái sử dụng hợp lý, thời gian khai thác thực tế sẽ ngắn hơn, gây lãng phí tài nguyên. Đặc biệt, trong bối cảnh giá container tăng cao như hiện nay, việc sử dụng hiệu quả container rỗng là một giải pháp giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư đáng kể.
3. Việt Nam và bài toán container rỗng
Tại Việt Nam, dù có hệ thống cảng biển phát triển mạnh, nhưng việc quản lý container rỗng vẫn còn nhiều hạn chế. Theo số liệu từ Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), hiện nay chỉ khoảng 1,5% số container nhập khẩu được tái sử dụng ngay cho xuất khẩu. Điều này có nghĩa là phần lớn container rỗng phải quay về bãi lưu trữ hoặc vận chuyển xa hơn trước khi tiếp tục phục vụ chuỗi cung ứng, gây ra sự lãng phí lớn.
Những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm:
Thiếu nền tảng kết nối dữ liệu chung giữa các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hãng tàu và cảng biển. Hệ thống dữ liệu phân mảnh làm cho việc điều phối container rỗng trở nên kém hiệu quả, khiến nhiều doanh nghiệp không thể tận dụng nguồn container sẵn có.
Chi phí lưu kho cao khiến nhiều doanh nghiệp không mặn mà với việc giữ container rỗng quá lâu. Hệ thống bãi container tại Việt Nam chưa thực sự tối ưu, chi phí lưu bãi thường xuyên tăng cao, làm tăng tổng chi phí logistics.
Sự thiếu linh hoạt trong quy trình vận hành khi nhiều công ty vẫn chưa có chiến lược tối ưu hóa container rỗng. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu nguồn lực để đầu tư vào công nghệ hoặc quy trình quản lý container hiệu quả.
4. Kinh nghiệm quốc tế trong việc tái sử dụng container rỗng
Nhiều quốc gia đã tìm ra cách tối ưu hóa container rỗng và thu được những kết quả đáng khích lệ:
Hoa Kỳ: Các nền tảng kỹ thuật số như xChange giúp doanh nghiệp dễ dàng kết nối và trao đổi container rỗng giữa các đối tác, giảm tối đa thời gian lưu trữ. Đây là giải pháp hiệu quả giúp các công ty logistics và hãng tàu giảm chi phí đáng kể.
Singapore: Quốc gia này áp dụng mô hình “cảng thông minh” (smart port), sử dụng AI để phân tích dữ liệu container và đề xuất các phương án tái sử dụng hiệu quả. Singapore cũng có hệ thống hạ tầng kết nối mạnh mẽ giữa các doanh nghiệp logistics, giúp tối ưu hóa hoạt động vận chuyển container rỗng.
Hà Lan: Các công ty vận tải tại Rotterdam sử dụng mô hình “match-back” – khi container rỗng từ một tuyến đường ngay lập tức được chuyển sang một chuyến hàng mới để tránh tình trạng di chuyển lãng phí. Điều này giúp giảm đến 20% chi phí vận hành cho các doanh nghiệp sử dụng dịch vụ logistics tại cảng.
5. Giải pháp cho Việt Nam: Công nghệ là chìa khóa
Để giải quyết vấn đề container rỗng tại Việt Nam, cần có những giải pháp mang tính đột phá:
Xây dựng nền tảng chia sẻ container rỗng: Một hệ thống chung kết nối giữa các hãng tàu, cảng biển và doanh nghiệp logistics giúp tận dụng tối đa lượng container rỗng trong nước.
Ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data): Công nghệ này có thể giúp dự báo nhu cầu container và tối ưu hóa luồng di chuyển, giảm thiểu các chuyến vận chuyển rỗng không cần thiết.
Hợp tác công – tư trong phát triển hạ tầng logistics: Chính phủ cần hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách khuyến khích tái sử dụng container rỗng, như giảm thuế hoặc hỗ trợ tài chính.
Khuyến khích mô hình “match-back logistics”: Tận dụng ngay container rỗng để phục vụ các tuyến vận tải khác, giảm thiểu chi phí và thời gian lưu kho.
6. Kết luận: Hành động ngay để tạo ra sự thay đổi
Việc tái sử dụng container rỗng không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế mà còn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và nâng cao hiệu suất vận hành chuỗi cung ứng. Đây không chỉ là một xu hướng mà là một yêu cầu cấp thiết trong ngành logistics hiện đại. Nếu được thực hiện đúng cách, Việt Nam có thể tối ưu hóa chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị bền vững cho toàn ngành.
Nguồn: Báo Giao Thông
